бояться

«Бояться» – орыс тіліндегі несов. (толық емес) етіс

Бұл етіс көбінесе қорқу, жасқану, сескену секілді мағыналарды білдіреді. Яғни, белгілі бір нәрседен немесе жағдайдан қысылыс, алаңдаушылық, үрей сезімін бастан өткеруді көрсетеді.

Мәтіндегі мағыналық жіктемелер:

1. Негізгі мағынасы – сезім:

Бірінші бөлімде «бояться» сөзінің негізгі мағынасы – қорқу, жасқану, сескену сияқты эмоциялық жағдайларды білдіруі көрсетілген. Мысалдар арқылы нақтырақ түсіндірілген:

• Ол келмей қала ма деп қорқамын – келуіне қатысты алаңдаушылық.
• Суық тие ме деп қорқамын – ауруға ұғрады деп қорқу.
• Судан қорқу, қараңғыдан қорқу – нақты объектілерге (су, қараңғы) байланысты қорқу.
• Қиындықтан сескену – қиындықтарға қарсы күресуге дайын еместік.
• Өлердей қорқу – қорқудың жоғары деңгейі.

2. Ауыспалы мағынасы – төзбеу, көтермеу:

Екінші бөлімде «бояться» сөзінің ауыспалы мағынасы көрсетілген. Бұл жерде ол заттардың сыртқы факторларға төзбеушілігін білдіреді. Мысалы, фанер ылғалды көтермейді, яғни ылғалға шыдай алмайды.

3. Фразеологиялық тіркестер:

Мәтінде «бояться» сөзімен қолданылатын фразеологиялық тіркестер де берілген:

• Зәресі қалмау – қатты қорқу, үрейлену.
• Әрбір істің өз қожасы бар – істің шешімі оны істеген адамда.

4. Синонимдер:

Сөздіктің соңында «бояться» сөзіне синонимдер тізімі берілген. Бұл синонимдер сөздің мағыналық кеңістігін көрсетеді және оның түрлі контексттерде қолданылу мүмкіндігін анықтайды.

Қорытынды:

«Бояться» сөзі – мағынасы кең және көп қырлы сөз. Ол қорқу, жасқану сияқты сезімдерді де, заттардың сыртқы факторларға төзбеушілігін де білдіре алады. Сөздің мағынасы контекстке байланысты өзгереді және фразеологиялық тіркестерде ерекше мағына алады.